Boudewijn Plomp

Aan een modelbouw helikopter mag uiteraard geen gyro ontbreken. De echte liefhebber is het dan ook vast met me eens dat de Futaba GY401 niet alleen een populaire, maar ook een uitstekende gyro is. Het mag duidelijk zijn dat dit één van de beste gyro is die je op dit moment op de markt kunt vinden. In de handleiding staat alles duidelijk beschreven. Toch zorgt deze handleiding nog wel eens voor wat verwarring. Ik zie dan ook regelmatig een verkeerde setup van de GY401, zowel mechanisch als elektronisch. Dat is erg jammer, want daarmee haal je niet het maximale uit deze gyro terwijl je deze toch echt makkelijk kunt instellen.

In deze setup guide wil ik niet te diep ingaan op het type servo dat je gebruikt in combinatie met deze gyro. Toch wil ik aangeven dat de Futaba GY401 + S9254 nog altijd de beste combinatie is die er bestaat, geen twijfel over mogelijk! Is de S9254 te groot of te zwaar voor je heli (bijvoorbeeld voor een T-Rex 450) dan is er nog altijd één combinatie over die ook perfect is, de Futaba GY401 + S9257. De S9257 is letterlijk het kleine broertje van de S9254, met bijna exact dezelfde specificaties en is speciaal geschikt voor deze gyro. De S9257 is echt fantastisch! Ik gebruik beide combinaties al een tijdje en wil niets anders meer!

Met behulp van deze setup guide zullen we stap voor stap ingaan op het afstellen en instellen van deze gyro, zowel mechanisch als elektronisch. In dit voorbeeld gaan we uit van de combinatie Futaba GY401 + S9254/S9257 met een Futaba zender. Voordat je verder leest raad ik aan om eerst de handleiding door te lezen. Klik op bovenstaande afbeelding om de originele handleiding te downloaden. In deze setup guide wordt veel gebruik gemaakt van Engelse woorden en termen om verwarring te voorkomen. Onderaan deze pagina staan antwoorden op een aantal veel gestelde vragen.

Voordat we kunnen beginnen dienen we eerst wat instellingen na te lopen. We gaan er in deze setup guide vanuit dat de bedrading al correct is aangesloten zoals staat beschreven in de handleiding. Voor de zekerheid volgt hier een kort overzicht.

• Sluit de Rudder Input Connector aan op kanaal 4 van je ontvanger.
• Sluit de Sensitivity Switch Connector aan op kanaal 5 van je ontvanger.
• Sluit de Rudder Servo Connector aan op de Servo Connector van je (digitale) servo.

Zet alle popmeters van de gyro op de laagste waarde en zet DS mode aan omdat we een digitale servo gebruiken.
 

• Zet de Control Delay Trimmer (DELAY) op 0.
• Zet de Limit Trimmer (LIMIT) op 60.
• Zet de DS Mode Switch (DS) op ON.

Zorg ervoor dat de juiste draairichting is ingesteld, zowel in de zender als op de gyro. Dit wordt niet in deze setup guide besproken. Raadpleeg indien nodig de handleiding voor meer informatie.

• In de zender stel je dat in bij de functie REVERSE voor kanaal 4.
• Op de gyro vind je de schakelaar Gyro Operation Direction Switch (DIR).

Controleer in je zender dat er geen trim of sub-trim wordt gebruikt.

• Zet trim voor rudder stick op 0.
• Zet sub-trim voor kanaal 4 op 0.

Het eerste waarmee je begint is het mechanisch afstellen van de gyro en servo, door middel van onderstaande volgorde...

• Servo Arm haaks (+/- 90°) op servo bevestigen.
• Tail Pitch Slider centreren met de servo arm op +/- 90° in rudder neutral position
• Limit Trimmer (LIMIT) van de gyro instellen voor maximale uitslag zonder binding

Om een servo arm haaks (+/- 90°) op de servo te bevestigen dien je de servo eerst te centreren. Echter als je je stick of de heli ook maar iets beweegt (in AVCS gyro mode) dan zal de servo van positie veranderen en in die positie positie blijven staan. Stel de gyro sensitivity daarom vanuit je zender in op NORMAL gyro mode met 50% gain. Als je nu je stick loslaat dan zal de servo centreren. Dit noemen we de rudder neutral position. Zet je heli aan, laat de servo centreren en zet vervolgens de heli weer uit. Je kunt nu voorzichtig de servo arm monteren. Zie onderstaande voorbeeld...

OPMERKING: Als je een servo arm gebruikt met één arm kom je niet altijd precies uit op 90°. Dat maakt niet uit, als het maar niet teveel afwijkt. BELANGRIJK: Gebruik absoluut geen trim of sub-trim! TIP: Als je een servo arm met meer armen of een ronde schijf gebruikt dan staan er vaak nummertjes op, probeer telkens een ander nummertje net zolang totdat je op +/- 90° uitkomt.

Om de tail pitch slider te centreren en de LIMIT van de gyro in te stellen dien je de tail boom servo mount te verschuiven (of je rudder control rod van lengte te veranderen). Zet je heli aan. Zorg ervoor dat de rudder in neutral position blijft staan (+/- 90°), Schroef de tail boom servo mount ietsjes losser en verschuif deze over de tail boom net zolang totdat de tail pitch slider precies in het midden staat. Je kunt dit controleren door de stick helemaal naar links en naar rechts te bewegen. Zorg ervoor dat je geen binding hebt aan beide uiteindes en controleer hoeveel uitslag je nog over hebt. Als je denkt dat je de de tail pitch slider gecentreerd hebt pas je de gyro LIMIT zodanig aan totdat je links en rechts de maximale uitslag hebt zonder binding. Schroef je tail boom servo mount weer vast.

SAMENVATTING: Stick in het midden betekend servo gecentreerd (+/- 90°) en de tail pitch slider ook precies in het midden. Stick helemaal naar links of helemaal naar rechts geeft evenveel en maximale uitslag op de tail pitch slider, zonder binding. Zie onderstaande voorbeeld...

Stel de gyro sensitivity vanuit je zender in op AVCS gyro mode met 50% gain. Zet de heli aan en wacht 3 seconden. Beweeg je stick 3x snel heen en weer. De tail pitch slider centreert automatisch en de monitor LED op de gyro blijft branden. De noemen we de "rudder neutral check method". Blijft de monitor LED niet branden, controleer dan je zenderinstellingen en/-of dat je alle draden goed hebt aangesloten. Als je gebruik maakt van de combinatie Futaba GY401 + S9254/S2954 kun je in de meeste gevallen met 50% gain nu al vliegen zonder problemen. Dit is echter afhankelijk van allerlei factoren, zoals de lengte van je servo arm, de snelheid van je servo en etc. Controleer daarom altijd het onderstaande...

• Tail hunting: Als de staart blijft zoeken en/-of wat traag reageert, zet dan de gain wat hoger.
• Tail wagging: Als de staart heel nerveus beweegt, zet dan de gain wat lager. (Des te hoger het toerental, des te lager de gain)
• Tail bounce up and down: Dit heeft meestal niets te maken met de gyro, vaak staan dan je rotorbladen te strak.

Als je de gain voor AVCS gyro mode naar wens hebt ingesteld ben je klaar met het afstellen en instellen. In principe hoef je nu niets meer te doen. Maar je kunt er nog altijd voor kiezen om de rudder neutral position te trimmen.

Zoals je wellicht in de handleiding hebt gelezen kun je de rudder neutral position van de GY401 programmeren. De GY401 in combinatie met een S9254/S2957 is in feite al zo snel dat dat niet nodig is, want AVCS doet al het werk voor je. Echter, afhankelijk per type heli (qua tail pitch slider en etc) kun je er wat energie mee besparen en de reactiesnelheid verhogen door te trimmen. Het is namelijk zo dat als de rotorbladen ronddraaien de staart mee wil draaien. De gyro corrigeert dat wel, maar het kost wel veel energie. Zoals bovenstaande afbeelding laat zien geeft de huidige rudder neutral position 0° pitch. Normaalgesproken heeft je rudder ongeveer 3-4° pitch nodig om te kunnen houveren. Dit betekend dat je gyro bij houveren een beweging registreert en je servo dus constant tussen 0° en 3-4° heen en weer beweegt. (niet letterlijk, maar qua angular velocity calculation ;-) Door je rudder neutral position op ongeveer 3-4° te trimmen hoeft je servo minder hard te werken, wat op zijn beurt weer energie bespaart. Als je snel volledige throttle geeft zal je servo ook sneller reageren. Nou is dit laatste bij de digitale servo's nauwelijks merkbaar, maar het maakt toch degelijk verschil. Het programmeren van de rudder neutral position gaat als volgt...

Zet de gyro sensitivity vanuit je zender in op NORMAL gyro mode met je voorgaande gain. Zet de heli aan en wacht 3 seconden. De monitor LED zal knipperen. Begin vervolgens met houveren. Omdat je in NORMAL gyro mode vliegt zul je merken dat de staart (langzaam) wegloopt, je zult dus moeten trimmen. Trim je rudder zodanig dat de staart praktisch niet wegloopt. Gebruik absoluut geen sub-trim! Zet de heli aan de grond en zet de heli uit. Je rudder staat nu een paar graden gedraaid. Zet de gyro sensitivity vanuit de zender weer op AVCS gyro mode met je voorgaande gain. Zet de heli aan en wacht 3 seconden. Beweeg je stick 3x snel heen en weer. Je zult zien dat de rudder een paar graden is gedraad en dat de monitor LED blijft branden. Je bent nu klaar met het programmeren van de rudder neutral position.

OPMERKING: Door het programmeren van van de rudder neutral position kan het zijn dat een pirouette de ene kant op merkbaar sneller draait dan de andere kant op. Je kunt dit corrigeren door de ENDPOINT in je zender voor kanaal 4 aan één kant anders in te stellen, bijvoorbeeld een verhouding van 100/90. Dit gaat misschien tegen je gevoelens in, maar het werkt prima.

Een pirouette draait de ene kant sneller op als de andere kant, is daar wat aan te doen?

Door het programmeren van van de rudder neutral position kan het zijn dat een pirouette de ene kant op merkbaar sneller draait dan de andere kant op. Je kunt dit corrigeren door de ENDPOINT in je zender voor kanaal 4 aan één kant anders in te stellen, bijvoorbeeld een verhouding van 100/90. Dit gaat misschien tegen je gevoelens in, maar het werkt prima.

Als ik een pirouette draai en de stick meteen loslaat stuitert de staart, is daar wat aan te doen?

Dit zou met de digitale servo (zoals de Futaba S9254/S9257) niet mogen voorkomen. Maar is dit tot het geval of gebruik je een andere servo, zet dan de DELAY op de gyro ietsjes hoger totdat je het gewenste resultaat bereikt.

Als je schakelt tussen verschillende flight modes waarbij verschillende throttle curves worden toegepast kan het zijn dan je voor elke mode een andere gyro sensitivity moet toepassen. Bij een hoger toerental zet je de gain namelijk lager. In dat geval kun je vanuit de zender een schakelaar toekennen, maar wat nog beter is (wat de meeste zenders van vandaag als feature ondersteunen) is de waarde per conditie instellen. Als je dan schakelt tussen een flight mode dan veranderd automatisch je gyro sensitivity.

Ik heb me laten vertellen dat je het beste kunt schakelen tussen NORMAL en AVCS/HH mode, klopt dat?

Vliegen doe je in feite altijd in AVCS/HH gyro mode. Er zijn piloten die graag schakelen tussen NORMAL en AVCS/HH gyro mode, maar dat is eigenlijk niet nodig. Het is aan te raden om alleen maar in AVCS/HH gyro mode te vliegen. Je moet er altijd voor zorgen dat je in AVCS mode opstart, anders werkt AVCS niet meer. Ik zie ook geen enkele redenen om toch in NORMAL gyro mode te vliegen. Het is wel belangrijk dat je bij het aanzetten van je heli 3 seconden wacht voordat je je rudder stick beweegt anders programmeer je een verkeerde rudder neutral position. Je kunt kunt je rudder neutral position controleren door de rudder stick snel 3x heen en weer te bewegen.

Ik heb een digitale servo van een ander merk, kan ik de gyro op DS mode zetten?

Dit is moeilijk te bepalen, maar ik raad dit ten sterkste af. Deze gyro is gemaakt voor Digital FET servo's van Futaba. Er zijn piloten die al een tijdje zonder problemen vliegen, maar er zijn er ook genoeg die hun servo doorgebrand hebben. DS mode werk namelijk op een bepaalde frequentie (270Hz pulse), analoge servo's of digitale servo's van andere merken kunnen daar meestal niet tegen.

Hoe strak moet de tail servo zitten?

De tail servo moet goed vast zitten, want er komt veel stress op te staan. De tail servo vraagt om nauwkeurigheid. Het is absoluut uit den boze om deze vast te maken met dubbelzijdig plakband. Je kunt wel de grommets gebruiken, maar zorg wel dat de busjes erin zitten en dat het goed vast zit. Er mag in ieder geval niet teveel speling inzitten. De linkage van je servo arm naar de tail slider moet ook stevig vast zitten, bij voorkeur met ball linkages.

Kun je ook ander dubbelzijdig tape gebruiken om de gyro te bevestigen?

Nee, althans dit raad ik ten sterkste af. Het dubbelzijdig tape, of eigenlijk foam dat bij de GY401 wordt geleverd heeft een absorberende werking betreft vibraties. Als je iets anders gebruikt is de kans groot dat je gyro last heeft van vibraties, dat gaat uiteraard ten kostte van de performance. Ik kan het niet vaak genoeg zeggen, toch zie ik het nog al te vaak. Je gyro werkt door deze vibratie niet optimaal en voelt onrustig aan. Er zijn lui die hun gyro naar de technische dienst van Futaba hebben gestuurd, er was niets met hun gyro aan de hand want achteraf bleek gewoon dat ze verkeerd foam hadden gebruikt. Na een crash moet je ook altijd controleren of er geen scheurtje in het foam zit. Omdat het foam is kan het door een scheurtje tijdens een vlucht losscheuren, als je gyro naast je heli bungelt kun je je vast voorstellen wat dat voor gevolgen heeft.

Kan ik deze setup guide ook gebruiken voor de Futaba GY240?

Ja, je kunt deze setup guide deels ook gebruiken voor GY240. Echter kun je de gyro sensitivity niet instellen vanaf de zender, dit stel je in vanaf de gyro. Ook heeft de GY240 geen Limit Trimmer (LIMIT), dit zul je mechanisch in moeten stellen door de lengte van je servo arm aan te passen.

Als je naar aanleiding van deze informatie nog vragen hebt of wil je graag reageren op deze setup guide, aarzel dan niet om contact met mij op te nemen. Of je kunt natuurlijk ook laten weten of je er wat aan hebt gehad :-) Je kunt ook je vraag stellen op ons forum.